Julie Upmeyer
Mari Rose Pritchard
Julie Upmeyer + Mari Rose Pritchard
Mae Void Fraction yn gydweithrediad parhaus rhwng yr artistiaid Mari Rose Pritchard a Julie Upmeyer sy'n defnyddio calchfaen fel deunydd, trosiad a dull ar gyfer meddwl ar draws amserlenni daearegol, diwylliannol a dynol. Gan ddeillio o ymchwiliadau i dirweddau calchfaen Gogledd Cymru, mae'r prosiect yn dilyn symudiadau, trawsnewidiadau a bywydau ôl-effeithiol calchfaen.
Trwy ymweliadau dro ar ôl tro â chwareli, safleoedd arfordirol ac amgylcheddau adeiledig, mae'r artistiaid yn creu gosodiadau trochol, cerfluniau perfformiadol, gweithiau delwedd symudol, cyhoeddiadau ac ymyriadau sy'n ymateb i'r safle. Mae llwch calchfaen, gwastraff chwarel a charreg wedi'i newid yn dod yn offer ar gyfer dychmygu amser dwfn wrth fyfyrio ar gwestiynau cyfoes gofal, diwydiant, newid amgylcheddol a dyfodol materol.
Mae prosiectau o fewn Void Fraction wedi cysylltu lleoedd mor bell ag Ynys Môn ac Istanbul, gan olrhain hanesion calchfaen a rennir trwy gestyll, muriau dinas, safleoedd echdynnu a llwybrau symud. Mae gweithiau fel Aberlleiniog Pathways yn defnyddio gweithredoedd cludo cerrig ar y cyd i gysylltu tirwedd, corff a phroses ddaearegol, tra bod gosodiadau fel Atmospheric Baggage yn trawsnewid sgil-gynhyrchion chwarel yn byrth dyfalu a chydosodiadau cerfluniol. Mae eu llyfr, ‘Geirfa Calchfaen – cyfrol 1’ yn archwiliad gweledol ac amlieithog o hanesion diwylliannol a daearegol calchfaen.
Yn ei hanfod, mae Void Fraction yn ymholiad artistig i drawsnewidiad: sut mae deunyddiau’n cael eu ffurfio, eu tynnu, eu torri i lawr a’u hailddychmygu, a sut mae gweithredoedd dynol yn cael eu hymgorffori yn y cofnod daearegol. Mae’r prosiect yn dwyn ynghyd gelf, daeareg, perfformiadau, cyhoeddi ac ymchwil i greu cyfarfyddiadau barddonol ag amser dwfn, gan wahodd cynulleidfaoedd i ystyried eu perthynas â thirwedd, mater a’r dyfodol ansicr yr ydym yn ei lunio ar y cyd.
Void Fraction is an ongoing collaboration between artists Mari Rose Pritchard and Julie Upmeyer that uses limestone as a material, metaphor and method for thinking across geological, cultural and human timescales. Emerging from investigations into the limestone landscapes of North Wales, the project follows the movements, transformations and afterlives of limestone.
Through repeated visits to quarries, coastal sites and built environments, the artists create immersive installations, performative sculptures, moving image works, publications and site-responsive interventions. Limestone dust, quarry waste and altered stone become tools for imagining deep time while reflecting on contemporary questions of care, industry, environmental change and material futures.
Projects within Void Fraction have connected places as distant as Anglesey and Istanbul, tracing shared limestone histories through castles, city walls, extraction sites and pathways of movement. Works such as Aberlleiniog Pathways use collective stone-carrying actions to connect landscape, body and geological process, while installations like Atmospheric Baggage transform quarry by-products into speculative portals and sculptural assemblages. Their book, ‘a limestone glossary – volume 1’ is a visual and multilingual exploration of limestone’s cultural and geological histories.
At its core, Void Fraction is an artistic inquiry into transformation: how materials are formed, extracted, broken down and reimagined, and how human actions become embedded within the geological record. The project brings together art, geology, performance, publishing and research to create poetic encounters with deep time, inviting audiences to consider their relationship to landscape, matter and the uncertain futures we are collectively shaping.
Ffracsiwn Gwag – Cyfnodau Aduniad
Mae Tŵr Ffynnon Castell Caernarfon yn drysu rhai deuoliaethau sy'n ymddangos yn syml.
• hen-newydd • tu mewn-tu allan • i fyny-i lawr • caled-meddal • defnyddiol-diangen •
Mae ei raddfa a'i faint, nifer ac amrywiaeth ei ffenestri a'i ddrysau, ei fertigedd a'i gysylltiad uniongyrchol â'r elfennau yn ddryslyd ac yn gysurus. Mae'r gofod wedi ysbrydoli cyfres o gamau gweithredu, geiriau, cerfluniau a fframiau (ffisegol a chysyniadol). Nid yw Castell Caernarfon yn strwythur syml - yn gysyniadol nac yn gorfforol. Mae'n symbol o goncwest, brenhiniaeth, gwrthsafiad a balchder diwylliannol Cymru ar yr un pryd. Yn gorfforol, mae'n strwythur trawiadol, wedi'i gynllunio i greu argraff ac amddiffyn. Ond rhaid iddo hefyd anadlu, derbyn cyflenwadau a gwesteion, cadw cynhesrwydd ac atal ymosodiadau tywydd a chorfforol.
Mae 'Void Fraction - Reunion Intervals' yn gyfarfod annhebygol o galchfaen carbonifferaidd. Mae cerrig newydd eu cloddio'r cerflun wedi'u hamgylchynu gan waliau'r tŵr, a adeiladwyd 740 mlynedd yn ôl. "Braf dy weld di eto…mae'n teimlo fel oes yn ôl!"
Mae blociau calchfaen y castell a'n calchfaen 'newydd' yn tarddu o'r un allfrigiad o galchfaen carbonifferaidd ar arfordir Gogledd-ddwyrain Ynys Môn - carreg 350 miliwn o flynyddoedd oed wedi'i hailuno yng Nghastell04.
Mae anadl, golau, sain, straeon a gwaddod yn treiddio'r gofod. Mae trawstiau o olau yn ymestyn allan o'r maen mawr a adeiladwyd - cysylltiadau gweladwy â'r haenau o ffenestri, lleoedd tân a drysau. Mae bylchau'n cael eu llenwi - darlun byrhoedlog o ddeialog ymhlith carreg, amser a bwriad.
Yn torri ar draws y cysylltiadau hyn mae cyfres o ddrychau unffordd, wedi'u gosod yn ymwthio allan o'r tri balconi hygyrch yn y lloriau uchaf. Mae'r rhain ar yr un pryd yn gwahodd ac yn atal gwylwyr rhag cymryd rhan yn y sgwrs, gan rwystro eu golygfa a chanolbwyntio eu sylw wrth iddynt gymryd i mewn y gofod o'r gwahanol lefelau gwylio.
Mae ymweliadau dro ar ôl tro â Thŵr y Ffynnon yn herio canfyddiadau o gyfaint a graddfa. Fel wyneb chwarel, mae'r gofod yn datgelu ei hun yn wahanol dros amser; mae newidiadau mewn golau, tywydd, tymor a galwedigaeth yn ail-lunio ei ffurf a'i awyrgylch, gan wahodd arbrofi a rhyngweithio. Mae perfformiad, dull gweithio canolog o fewn prosiect Void Fraction, yn cynnig ffordd o brofi perthnasoedd rhwng corff, carreg, pensaernïaeth ac awyr. Trwy gamau a chyfarfyddiadau dro ar ôl tro, mae'r tŵr yn dod i'r amlwg nid fel cynhwysydd sefydlog ond fel cyfranogwr gweithredol mewn deialog barhaus rhwng deunydd, lle ac amser.
Mae'r sgwrs yn ymestyn y tu hwnt i'r tŵr. Mae'r cyhoeddiad 'geirfa calchfaen: cyfrol 1' wedi esgor ar ei atodiad safle-benodol cyntaf. Wedi'i gyhoeddi i gyd-fynd â Castell04, mae 'geirfa calchfaen: atodiad 1: Castell Caernarfon' yn casglu arsylwadau, delweddau, gweithredoedd, testunau a darnau a gynhyrchwyd trwy gyfarfyddiadau dro ar ôl tro â Thŵr y Ffynnon. Mae'r cyhoeddiad yn cario'r ddeialog rhwng carreg, lle ac amser i fydoedd newydd ac iteriadau yn y dyfodol.
Void Fraction – Reunion Intervals
The Well Tower of Caernarfon Castle confuses some seemly straightforward dualities.
• old-new • inside-outside • up-down • hard-soft • useful-superfluous •
Its scale and size, the quantity and variety of its windows and doors, its verticality and direct connection to the elements are both disorienting and comforting. The space has inspired a succession of actions, words, sculptures and framings (physical and conceptual). Caernarfon Castle is no simple structure – conceptually or physically. It is simultaneously a symbol of conquest, monarchy, resistance and Welsh cultural pride. Physically, it is an imposing structure, designed to impress and protect. But it must also breathe, accept supplies and guests, retain warmth and supress weather and physical attacks.
‘Void Fraction – Reunion Intervals’ is an unlikely rendezvous of carboniferous limestone. The sculpture’s newly quarried stones are surrounded by the tower walls, built 740 years ago. "Braf dy weld di eto…it feels like a lifetime ago!"
Both the castle’s limestone blocks and our ‘new’ limestone originate from the same outcropping of carboniferous limestone on the North-East coast of Anglesey - 350-million-year-old stone reunited at Castell04.
Breath, light, sound, stories and sediment permeate the space. Beams of light extend out from the constructed boulder – visible connections to the layers of windows, fireplaces and doorways. Voids are filled – an ephemeral illustration of dialogue amongst stone, time and intention.
Interrupting these connections are a series of one-way mirrors, installed protruding out from the three accessible balconies in the upper floors. These simultaneously invite and prevent viewers from taking part in the conversation, obstructing their view and focusing their attention as they take in the space from the various viewing levels.
Repeated visits to the Well Tower challenge perceptions of volume and scale. Like a quarry face, the space reveals itself differently over time; changes in light, weather, season and occupation reshape its form and atmosphere, inviting experimentation and interplay. Performance, a central working method within the Void Fraction project, offers a means of testing relationships between body, stone, architecture and air. Through repeated actions and encounters, the tower emerges not as a fixed container but as an active participant in an ongoing dialogue between material, place and time.
The conversation extends beyond the tower. The publication ‘a limestone glossary: volume 1’ has spawned its first site-specific addendum. Published to coincide with Castell04, 'a limestone glossary: addendum 1: Castell Caernarfon' gathers observations, images, actions, texts and fragments generated through repeated encounters with the Well Tower. The publication carries with it the dialogue between stone, place and time into new realms and future iterations.
